Информација

Сквотирање во Шпанија

Историјат

Во 1936 година, во Барселона изби голем штрајк против плаќањето наемнина, кога околу десет илјади луѓе одбиваа со месеци да ја плаќаат. Во текот на Шпанската граѓанска војна од 1936 до 1939 околу 60% од републиканските земји се колективизирани.

По смртта на фашистичкиот диктатор Франко, во 1975, доаѓа до оживување на друштвените движења. По неколку години, поточно почетокот на 1980-те, се случуваат и првите заземања на празните простори.

CNT, анархистичкиот синдикат, кој се прослави за време на Шпанската граѓанска војна, беше забранет за време на владеењето на Франко, а имотот одземан. По смртта на Франко, синдикатот кој беше обновен од младината, самоиницијативно ги зазема зградите кои им припаѓале некогаш.

Сквотирањето се шири најмногу во средината на 1980-те, заедно со punk движењето од Англија. Во почетокот не постоело шпанско име за сквотирање, но со тек на време од англискиот squat се одомаќини зборот okupa ( со жаргонскиот к наместо ц), што доаѓа од зборот окупација, заземање, а се користи како за чинот на заземање, така и за заземањето на простор.

Според Каритас, во Шпанија 273 000 луѓе се без соодветно сместување, бидејќи живеат на улица, во бараки, колиби и сл., додека 350 000 празни простори постојат насекаде во Шпанија. ,,Каритас предлага да се удвои станбениот фонд. Ние предлагаме сквотирање.” - велат станарите од социјалниот центар Kasa de la Muntanya.

Во 1992 година, во Барселона се одржаа Олимписките игри, што беа лоши денови за сквотерското движење, затоа што владата неколку месеци пред тоа го ,,чистеше” и ,,шминкаше” градот за таа манифестација.

Во 1996 година, новиот кривичен законик го стави сквотирањето надвор од закон и наредните години владата исели луѓе од многу куќи и социјални центри, меѓу кои David Castilla, Lavapiés, Guindalera итн. Впечатокот кај многу сквотери е дека власта сака потполно да се реши со движењето и да го закочи процесот ,, друштвена реконструкција на надежта “ , додека пак некои за тоа ја обвинуваат EU, која наложува строги закони во многу области во земјите членки. По 1996 година доаѓа до пораст на репресијата, но и до пораст на движењето. Движењето се вклучува во бранот на антиглобалистичките протести против самитот на економската и политичката елита, ширум Европа.

Феминистките се битен дел од сквотерското движење, па така постојат сквотирани женски социјални центри како La Jerónima во Валенсија и La Eskalera Karakola во Мадрид, каде редовно се одржуваат работилници за самоодбрана, гимнастика, женски паб и журки за мудрите жени (fiestas de Meiga). Во Шпанија, како и во другите цивилизирани земји, чести се протестите против урбаниот развој и ширење на градот. Во 1990-те за време на протестот против изградбата на плоштад, што значеше рушење на 1651 домови, сквотерите зазедоа празно складиште кое стана долговечен социјален центар во Валенсија. Центарот е наречен Pepika La Pilona, по локална проститутка и ,,најсаканата жителка во таа област “.

На 15-ти април 2 000 година, 4 000 луѓе во Барселона маршираа против шпекулациите околу недвижнините.

Во 2 002 година четворица сквотери од Валенсија се иселени, уапсени и на нив е применет закон против тероризам, што подразбира затворска казна до 15 години.

Во 2 004 година по принудното иселување од сквотот L'Hamsa во Барселона, избија нереди и сквотерите ги искршија излозите на банките и агенцијата за недвижнини, запалија полициска кола и го наполнија цел град со слогани.

Барселона

Барселона има околу 3 милиони жители. Иако е нелегално сквотирањето, сепак е широко распространето. Во градот се наоѓаат околу 200 сквотови, од кои преку 30 социјални центри, со околу 2 000 учесници во сквотерското движење. Постојат бесплатни интернет кафеа, бесплатна менза секоја вечер, бесплатни неделни весници …

Насилното гасење на младинското кино Kino Princeza, 1996 година беше пресврт во развојот на сквотерското движење во Барселона и од тогаш движењето е се посилно. Пред тоа многу луѓе не знаеја за сквотирање- што сакаат сквотерите, за што се залагаат. Масовните медиуми почнаа да говорат за сквотерите, а голем број на граѓани кои ги видоа сцените на полициските насилија, почнаа да го подржуваат покретот. Со тоа владата постигна спротивен ефект-сакајќи да го угасат движењето, тие го зајакнаа. Во 1997 година, во Барселона сквотовите никнуваат како печурки по дожд.

Во Барселона постои Сквотерско собрание (Assemblea d'Okupes) кое се труди да ги координира сквотерските акции. Во зависност од политичката ситуација, која помалку или повеќе е активна, и доколку постои опасност од иселување, игра доста битна улога. Уште еден пример за координација на сквотерите во Барселона е Info-uzurpa, некаков вид водич низ барселонските социјални центри. На нивната страна (usurpa.squat.net) се наоѓа список на скоро сите социјални центри во Барселона и околината, со неделен распоред за настаните во секој од нив. Info-uzurpa нуди национални и интернационални вести за отпорот низ светот.

Мадрид

Во Мадрид, како и во Барселона, сквотерското движење е едно од најсилните. Во градот постои развиена сцена од социјални центри уште од 1980-те. При крајот на 1990-те се случуваат принудни иселувања од многу стари и познати социјални центри како: CSO Vendetta, CSO La Galia и CS La Biblio.
Во Мадрид постои “Asamblea de Kasas Okupadas y Centros Sociales de Madriz” (Собрание на заземените куќи и социјалните центри во Мадрид), кое се труди да ги поврзе разните социјални центри и да го поттикне умрежувањето во Мадрид. Постои и мрежа до 12 автономни групи под името Автономна борба (Lucha Autónoma), која има за цел да ,, гради нова антагонистичка субјективност, способна да го ослободи просторот и териториите од логиката на парите и неговите разни видови”.

Рурално сквотирање
Спрема грубите проценки, во Шпанија постојат околу 1 500 напуштени села, како резултат на миграцијата од селата во градовите. Така, меѓу 30 и 40 села се сквотирани, т.е. повторно населени. Некои се уште се непознати на јавноста, додека многу други се трудат да се поврзат помеѓу себе. Во 1970-те и 1980-те постоеше MAR (Rурално алтернативно движење), кое координираше неколку сквотирани села, додека денес постои FACC ( анархистичка федерација на колективи над земјата), основана 1990. Причините за сквотерското,, враќање на земјата”, варираат од човек до човек, но најчесто се: одбивањето плаќање данок, бегање од оттуѓеноста на градот и капиталистичките односи, враќање кон природата, поголема слобода, контрола над сопствените животи, свеж воздух и здрава храна. Принудното иселување во селата е доста ретка појава.

Нео-рурализам е движење кое ги отфрла социјалните структури на големите градови и се стреми да воспостави собраниски систем во малите рурални заедници, кои живеат во хармонија со природата. Тоа е движење на повторното населување на напуштените населби, како легално, така и нелегално. Нелегалниот дел на движењето се нарекува рурално сквотирање, а најчесто се луѓе на кои им е тешко да преживеат на бетонот на големите градови во Шпанија. Покрај одгледувањето на овошје и зеленчук, се занимаваат со циркуски активности, за да би заработиле од уличните настапи. Продаваат рачно изработени предмети на туристите. Чест случај е кога поединци одат да живеат во планина и не знаат дека постои друга група или цела населба која ја дели истата филозофија. Тие најчесто ги населуваат најодалечените планински предели, каде раката на власта не достига. Идеалот на руралното сквотирање е самодоволност и задружна економија.

закон

Сквотирањето не е легално во Шпанија. Се до донесувањето на новиот кривичен закон при крајот на 1996 година сквотирањето се наоѓаше на тенката граница помеѓу законот и нелегалноста, но сепак не беше кривично дело. Власта покажуваше одредена толеранција во претходните децении, бидејќи на тој начин се решаваше прашањето на бездомниците. Во првите години на демократијата, илјада бесправни вселувања се легализирани. По стариот закон прво доаѓаше судска тужба, па дури потоа иселување; а по новиот закон, прво иселување, па судска тужба.