за терор 13 | архива | контактирај нè | линкови текстови | концерти

Информација

Сквотерско движење во Франција

Сквотерското движење во Франција најмногу е развиено во последните неколку години, посебно во 2000 година па наваму. Многу е силно движењето во поголемите градови ( Париз, Дижон, Гренобл итн.), а дел е вклучено во алтермондијалистичкото движење. Иако жителите/ките на француските сквотови се различни луѓе со разни мотиви ( на пр. младина која одбива да се интегрира во систем, емигранти од Африка и Источна Европа, уметници/чки без простор за работа, активисти/ки, Роми…), сепак најчести се трите видови на сквотови: уметнички, политички и емигрантски.

 

Историјат

• Во Франција првите сквотери/ки се појавија по Втората светска војна. Тие ги заземаа празните станови, како протест против административните пречки кои ја успорувале примената на законот за реквизиција. Тоа беше движење на фамилиите кои беа блиски со Христијанската работничка младина и најпрво настана во Марсеј, пред да се прошири во другите градови. Во наредните години, околу 5000 фамилии се така сместени;

 

• Во 1950-тите и 1960-тите години во Франција се појавува ,,Движење за станбена самопомош“ наречено ,,Даброви”, чии припадници си помагале едни со други во градењето на куќи;

• Во 1970-тите борбата за живеалиште се радикализира под бранот на револуционерното сквотерско движење насекаде во Западна Европа;

 

• Од 1975 до 1980 година траеше штрајкот против станарите, кои носеле работници имигранти од Африка. Штрајкот се состоел во авторедукција ( самонамалување) на жителите и одбивање да се пристапи кон бараното зголемување и беше еден од најголемите конфликти тие години;

• Во 1980-тите години се појавија многу политички сквотови, поврзани со либералните и автономните движења, кои се спротиставувале на капитализмот;

 

• Од 1987 година некои области на Франција почнаа со систематско иселување на сите политички сквотови;

• Во мај 1990 година 48 домаќинства, посебно фамилии со деца, се исфрлени од сквотираните згради во 20 населби во Париз. Со поддршка од локалните активисти, фамилиите организирале кампување кое траело четири месеци. Со помош на мобилизацијата на многу здруженија, синдикати и некои левичарски партии, се изборија за сместување на сите фамилии. Така и се создаде здружението ,,Право на живеалиште” (француски: Droit Au Logement, DAL) кое се бори за остварување на правата за покрив над глава за најзагрозените делови на живеалишта (лоши услови или бездомници) и пронаоѓање соодветно место за нив;

 

• Во Франција се создадоа многу здруженија кои го заштитуваат правото на живеалиште: ,,Комитет за лошо сместените особи” (1984), ,,Право на живеалиште”(1990), ,,Координација на бездомниците” (1994) и многу други. Додека некои од нив (пр. ,,Право на живеалиште”) преговарале со властите, другите се свртени исклучиво кон директните акции на сквотирање (на пр. ,,Координација на бездомниците”), со заземање на зградата 1994 на авенијата Breteuil во 7-иот дистрикт на Париз. Зградата набрзо е иселена, а ,,Координација на бездомниците” престана да постои во 1996 година;

• Во 2002 година отворен е Charade, еден од најпознатите сквотови во Гренобл. Иселен е на 18 јуни 2003 година од страна на Комунистичката партија, која ја држела локалната власт, што предизвика многу критики кон партијата. Како протест против иселувањето, бившите жители на сквотот Шарад и нивните симпатизери, вкупно 50-тина, на 23 јуни го окупирале градското собрание, со вреќи за спиење, залихи на храна, напитоци и водени пиштоли;

 

• До разединување на сквотерското движење доаѓа на 30 јануари 2003 година кога во Париз на состанокот на сквотерите/ките уметници, донесена е повелба позната како ,,Interface”, со која се бара соработка од државата за уметничко преуредување на напуштените простори. Како реакција на тоа, политичките сквотери/ки, антикапиталистите, на состанокот во Гренобл 2003 година ја донесоа повелбата ,,Intersquat”. Првите се залагале за легализација и преоговарале со локалните власти за сигурност за користење на места на долги патеки, изнесувајќи ги аргументите како културен допринос на градот и повикувајќи се на примерите на Холандија и Италија, каде многу сквотови се законски. Другите се залагаат за логиката за конфронтација со властите и капитализмот и одбиваат преговарање, без признавање на концепт за сопствеништво. Тие сметаат дека легализираните сквотови се закана за останатите, за оние со помали услови во кои живеат активисти, сиромашни, особи без документи итн. Доаѓа до промена на оправдувањата за сквотирање-во замена за раните објаснувања за живеење, сега поединецот мора да стане културен граѓанин за да добие од градот напуштени сквотови;

• На 25 февруари 2005 година француските сквотери/ки активисти ја покажаа својата организираност кога во сите поголеми градови на Франција се одржани директни акции за поддршка на сквотовите ,,Les 400 Couvertes”, на кои им се заканувало иселување од општините во кои се социјалистите на власт. Тоа е всушност цела една сквотирана улица со 6 заземени згради во центарот на Гренобл. Во склопот на тој комплекс функионира сквотерска пекара, место за производство на еколошко гориво, библиотека, простор за јавни случувања, бесплатна работа, градина, кино, сметководен центар, работилница за велосипеди, народна кујна и уште многу друго. А на улиците, каде не поминуваат автомобили, се засадени разни овошки. Големите демонстрации во Гранобл се одржани и на 30 април;

 

• До 2006 година најголемиот  сквот во Франција беше зграда на напуштен студентски дом од Учителската виша школа во Cachan, близу Париз. Ја зазеле 1000 луѓе, вклучувајќи и 700 особи без документи и 170 деца. Исфрлени се во август 2006 година, а 49 повозрасни се уапсени и депортирани назад во земјата од каде што потекнуваат.

 

Уметнички сквотови

            Во Париз и во поголемите градови се многу раширени уметничките сквотови, каде веќе постои нов збор скварт ( сквот+арт). Уметничките сквотови се создаваат од причина што се неверојатно многу високи цените за наем на простор за уметниците (студио, атеље и сл.), а се развија затоа што законите дозволуваат заземање на напуштените простори ако во нив се воспостави креативна активност. Уметничките сквотови се создаваат во Париз и во околните градови од 1980-тите години. Најчесто се заземаат големи, напуштени, индустриски градби, складишта, фабрики итн. и ги претвораат во уметнички простори. Често воспоставуваат добри односи со сопственикот на просторот и локалните власти. Во нив се одржувале разновидни случувања кои варираат од underground rock свирки до галериски простори за современа уметност. Во просторите самоуправуваат оние кои во нив живеат и работат. Некои сквотови подоцна се именуваат како институции на културата.

-Еден од најпознатите уметнички сквотови во Париз е ,,Les Frigos”. Тоа некогаш беше огромно складиште (од 4000м2) за замрнување на сета храна која пристигнувала во Париз, а го поседувало Француското железничко претпријатие (SNCF). Во внатрешноста дури и се наоѓала парна локомотива која еден уметник ја транспортирал од Полска;
-Уште еден многу познат сквот е ,,La Miroiterie”, каде често свират млади punk бендови. Тука се наоѓа и бесплатната работа, така што кој/а и да дојде може да земе или да остави нешто.

 Во Париз веќе неколку години наназад редовно се одржува ,,Фестивал на уметноста и сквотирањето” (Festval Art Et Squat”).

 

Политички сквотови

Во последните неколку години во Франција се јавува движење на политички сквотови со голем раст, кои од уметничките сквотови се разликува по тоа што не соработуваат со локалните власти и ја доведуваат до прашање националната своина. Се борат против приватната сопственост, државата, односите кои се засновуваат на парите и моќта и се трудат да изградат автономни зони и да придвижат разни друштвени движења. Политичките сквотови најчесто ги задомовуваат разните анти-капиталистички колективи и организираат многу акции и случувања: ,,слободни зони” каде робата може слободно да се разменува, сквотирани бавчи, интернет кафулиња и сајбер активизам на слободен софтвер, независни медиуми, ширење на информации, објавување на книги и фанзини, народна медицина, давање на знаење и вештини, работилиница за велосипеди, работилница за обработка на дрво и метал, рециклирање на био-дизел за возила, дистрибуција на семиња (кое не е генетски модифицирано), женски и феминистички простори, queer забави, пикници во соседството, бесплатни мензи (народна кујна), дискусии, видео проекции, изведби и кино. Нивното иселување е доста често; но затоа е многу често новото вселување и отворање на нови сквотови. Врз основа на политичките сквотови остра е реакцијата на државата, сепак и понатаму, во најголем број на случаи, може да се сквотира празен простор во Франција без опасност од апсење.