за терор 13 | архива | контактирај нè | линкови текстови | концерти

Информација

Сквотерско движење во Британија

 

          Сквотирањето во UK е присутно со векови, а најпознатиот бран се јавува од 1968 година до крајот на 1970-тите. Од тогаш со променлив интензитет трае до денес. Сквотерите/ките во Британија имаат своја мрежа, а во Лондон повеќе од 30 години делува Правното советувалиште за сквотери/ки, кое им дава бесплатни правни совети на сквотерите/ките и бездомниците/ките, имаат инфо-телефон и го издаваат познатиот Сквотерски прирачник. Врз основа на сквотерските извори во Лондон во 1990-тата година има 75 000 бездомници/чки. Од податоците на организацијата Shelter, во цела Вританија има 1,9 милиони бездомници/чки, а од друга страна 850 000 празни објекти. Се проценува дека во Лондон денес бесплатно живеат околу 30 000 луѓе.

 

Корени

 

• Корените на сквотерското движење во Британија лежат во периодот непосредно по револуцијата од 1649 година. Тогаш сиромашните се побуниле, затоа што револуцијата ништо не им донесе, се организирале во групи, почнале самоиницијативно да ја обработуваат земјата која што не била обработена и се нарекле сами себе си Копачи(Diggers). Основале цела една населба во јужниот дел на Англија и одбивале да плаќаат данок на сопствениците на земја. Постојано ги напаѓала војската (тнр. витези), на барање на главарите и свештениците, нивните садници биле откорнувани и палени, а нив ги претепувале. Копачите биле мирољубиви по убедување (денес би ги нарекле пацифисти) и не давале отпор на насилството кое го вршеле над нив, само се преселувале од едно место на друго. Сепак, не опстојувале затоа што целиот државен апарат, на чело со Кромвел, бил против нив;

• Во периодот непосредно по првата светска војна, во 1919 година, војниците кои се враќале од боиштата, очекувале дека ќе бидат пречекани како херои, биле приморани да ги заземат празните куќи, за да има каде да живеат со фамилиите;

 

• По втората светска војна се јавува повторно слично движење. Пролетта во 1945 година бившите војници ги заземаат празните куќи во Blantyre во Шкотска. Летото во 1945 година бившите војници го основаат движењето Вигилантеа и се организираат во комитети за бездомниците да ги вселат во празните куќи преку ноќ. Движењето е најсилно во Brighton, South-on-Sea и Hastings. Акциите им биле многу успешни затоа што имале голема подршка од народот, бавност на судовите и тешкотии околу пронаоѓањето на правите сопственици. Движењето започна од протестите против тогаш вообичаената практика, големите куќи (посебно на море) да се држат празни во текот на поголемиот дел од годината за да може да се бара голема наемнина за време на сезоната. Движењето било напад на правото на сопственикот со недвижнините да прави што сака. Така властите донеле закон со кој државата може да го заплени имотот ако сопственикот не го користи и да го даде на бездомниците. Но покрај тоа и понатаму имало многу бездомници.

• На 8-ми мај 1946 година, Џејмс Филдинг со фамилијата се населуваат во напуштената против авионска база во Линколншир. Набрзо им се придружуваат многу брачни парови од цела Англија. Истото се случува и со напуштените воени бази на подрачјето на Шефилд. Тие две друштва се обединуваат во Друштво за заштита на сквотерите/ките. Веднаш потоа илјадници луѓе без покрив над главата заземаат кампови низ цела Британија. Властите во почетокот не знаеле како да се однесуваат со новонастанатата ситуација и многу министерства си ја префрлале одговорноста едно на друго, но набрзо на сквотерите/ките им дале струја и вода.

 

• Во октомври 1946 година владата објавила дека 39 535 особи сквотира во 1038 кампови во Англија и Велс, а во Шкотска уште 4000. Заземањето се проширило и во урбаните зони, кога камповите се преполниле.

• Ситуацијата достигнува максимум на 8-ми спетември 1946 година кога сквотерите/ките зазеле 148 луксузни станови и хотели во Кенсингстон, а веднаш потоа следело заземање во Марлибон, Холанд Парк, Камден Хил, Виктори, Регетс Парк, Блумсбери итн. Власта реагирала и наредила стражарење во близина на примамливите градби и истрага на Скотланд Јард да дознае кој стои позади сквотерското движење. Следело репресија, а пет сквотери/ки комунисти/ки се уапсени во обидот за заземање на зграда Duchess of Bedford, под оптужба за завера на целисходен престап и насилен влез. Владата не го спречила само со репресија сквотирањето, туку и со тоа што им дала на сквотерите/ките сместување и кампови за користење.

 

Така движењето од 1940-тите е завршен, но имало влијание на следниот бран на сквотирање од 1960-тите години.

 

• 1960-тите

 

• Во 1966 година повторно се актуелизира приказната за бесправното вселување, а поводот е случајот со Џоан Дениелс, која требала да се исели од женскиот хостел Кинг Хил во кој престојувала, а како замена на тоа таа го донела и својот маж, а набрзо и другите жени ги донеле своите мажи. Ја основале групата Пријатели на Кинг Хил, која барала од градското собрание Кент  да го измени правилникот, затоа што мажите не смееле да живеат во хостел со своите жени и деца и фамилијата во рок од три месеци мора да го напушти хостелот;

 

• Во јули 1966 година на мажите им е допушетно да живеат со своите фамилии и укинати се ограничувањата за престој во хостел. Набрзо и други слични акции следеа во хостелот Нориџ во Есекс и на други места;

Сквотерите/ките научија дека заедничките директни акции даваат резултати таму каде индивидуалните жалби не, заклучува Бејли.

• На 13 ноември 1968 година на националната телевизија е прикажана драма на тема бездомништво, Cathy Come Home, која толку ја уздрмала јавноста, што во тоа време секој политичар во својот говор вметнувал неколку реченици за бездомништвото;

 

• На 14 ноември 1968 година Рон Бејли и неговите соработници ја започнуваат Лондонската сквотерска кампања;

• Во текот на 1970-тите години сквотерите/ките успешно се бореле против шпекулациите за недвижнини и биле спречувани уништувања на многу градби. Сквотирањето тогаш стана многу повеќе од барање покрив над глава, ,, стана забава, нудеше нови слободи, чувство за заедница и нов начин на живот” (Стив Плат);

 

• Еден од најголемите сквотерски подвизи од тоа време се случи 1977 година, кога 120 сквотери/ки од улицата Фрестон во западен Лондон ја основаа Слободната и независна република Фрестони, прогласиле независност од британската круна и барале признавање од Обединетите нации. Лондонската градска влада легализирала околу половина од тогашните сквотови, па во 1979 година е регистрирано намалена побарувачка за станови и намален бројот на сквотерите/ките;

• Во 1980-тата, поттикнато од свежото punk движење, повторно почнува масовното заземање на напуштените простори. Многу млади punk-ери од провинција доаѓаат во Лондон да живеат по сквотовите и тоа станува масовна појава и дел од панкерскиот начин на живот. Бројот на сквотерите/ките се движи кон 30 000 во Лондон (иако само 1000 од нив се вклучени во сквотерското движење) и уште 10 000 во други делови на земјата. Се организираат и социјални центри каде сквотерите/ките се окупираат, се дружат и договараат акции.

 

 

2.  1990-тите

 

• Во 1990-тите опаѓа зачестеноста на сквотирањето како решение на станбеното прашање, но има се повеќе сквотирања кои се поврзани со: 
• протестите (се сквотираат куќи кои се планираат да се рушат за градење на автопат),
• социјалните центри и
• алтернативниот начин на живеење;

• Во 1990-тите властите се повеќе оделе кон криминализација на сквотерското движење.;

 

• Во декември 1994 година тоа и го оствариле на некој начин со донесување на законот за кривично право и јавен ред (Criminal Justice and Public Order Act, скратено CJA). Се случиле се посилни протести против тој закон, околу кој се соединиле сите актери на Контракултурната сцена во UK. Од друга страна, многу бездомници се плашеле да сквотираат затоа што во медиумите се говорело дека сквотирањето е сосема нелегално, што не е точно;

• По CJA, сквотерот/ката не мора/ла да биде известен/а кога е судењето, за да не може да присуствува (во минатото 25% од споровите се добиени во корист на сквотерите/ките). Во рок од 24 часа од наредбите за иселување мора да се напушти градбата. Се допуштаат и насилни иселување од страна на сопственикот. Полицијата добива поголеми овластувања и за делокација на Ромите и патниците (traveler-ите) од теренот на кој се во тој момент сместени и може да ги запленат возилата и можат да ги уништат врз сметка на сопственикот. Законот исто така ги криминиализира и непријавените журки и полицијата има право да го пренасочи било кој во пречник од 5 милји од настанот, да ја заплени опремата и да ги уапси сите оние за кои се сомнева дека учествуваат во легалното окупирање, што важи за сите случаеви кога се собираат повеќе од 10 луѓе;

 

• ,,Репресијата над сквотерите/ките е само избегнување на владата да се соочи со причините зошто луѓето сквотираат, а тоа е пораст на бројот на бездомниците/чките парарелно со зголемувањето на бројот на празните простори.” вели еден од британските сквотери;

• Некои сквотови издржале и над 20 години под постојаните притисоци на државата или сопственикот за да се иселат. St. Agnes Place постоел повеќе од 30 години, се до 29 ноември 2005 година, кога властите иселиле цела улица. Тоа била улица во Лондон, планирана за рушење уште пред 30 години. Bob Marley своевремено престојувал таму, што оставило силен печат на овој сквот, така што на оваа територија можело да се слуша реге радио, да се посети растафаријански храм и без проблем да се пуши марихуана. Некои простори се уште се запоседнати затоа што се опираат на иселувањето над 20 години;

 

• Сцената на сквотираните социјални центри во Британија заживува при крајот на 1990-тите и почетокот на 2000-тата , поттикната од силните движења на социјаланите центри во Шпанија, Италија и од други места.

 

Закон

 

• Во Англија и во Велс, сопственикот на недвижнини мора да пројде низ разни сквотерски процедури пред да ги отсели сквотерите/ките. За да го легализираат вселувањето во напуштените куќи во Британија, мора да обезбедат ексклузивен пристап во имотот, т.е. да ги променат бравите од објектот и да го направат безбеден за живот. Не смее да има знакови за насилно провалување инаку ќе се смета дека постојат елементи за кривично дело. За да покажат дека имотот е заземен, сквотерите/ките на влезната врата закачуваат копија од документот познат како Секција 6, кој дава до знаење дека местото е сквотирано. Документот укажува дека внатре има луѓе и дека за тоа имаат законско право. Изрично се нагласува дека секој, па дури и законскиот сопственик на недвижнината, ако проба да влезе внатре без налог или дозвола, чини кривично дело. Законската процедура за иселување може да трае месец-два, а понекогаш и неколку години, така што сквотерите/ките имаат време да најдат ново место за живот (ова е само случај кога куќата е во јавно власништво; приватните сопственици обично пронаоѓаат начин побрзо да ги иселат сквотерите/ките). Локалните власти, бидејќи се соочуваат со големи трошоци при судењето за да ги иселат сквотерите/ките, често ги уништуваат тоалетите или покривот, се со цел да ги обесхрабрат вселувачите. Сквотерите/ките во Британија имаат право да го добијат сопствеништвото над имотот по 12 години поминати таму, само ако некој друг во меѓувреме не бара сопственост;

• Во Шкотска сквотирањето е кривично дело, казниво со голема парична казна, па дури и со затворска казна. Законскиот сопственик има право да ги исфрли оние кои бесправно се вселиле без претходно да ги извести или без судски налог, а ни една работа, па дури и насилството, не се смета за противзаконски.