Урсула К ЛеГин за анархизмот, пишувањето
Како дел од моето истражување за тоа каде се сретнуваат анархизмот и белетристиката, направив интервју со Урула К ЛеГин, авторка на The Dispossessed и The Left Hand of Darkness, меѓу многуте други научно-фантастични анархистички/феминистички класики.. Ова интервју ќе биде вклучено во престојниот книга/зин од Strangers In A Tangled Wilderness.
SiTW:Една од раоботите кои сум доста љубопитен/на да ги истражувам е улогата на радикалот/ката како автор/ка на белетристика. Што мислиш дека имаш постигнато со ссвоето пишување на социјално/политичко ниво? Дали имаш некои конкретни примери на промена кои си помогнала да започнат?
Урсула: Може да се сложам со Шели дека поетите/есите се непризнаени законодавци/ки во светот, но со ова тој не мислеше дека тие обвистинуваат многу закони, така претпоставувам дека никогаш не сум барала објасниви, практични резултати од ништо што сум напишала. Моите утопии не се упатства. Всушност, не им верувам на утопиите кои се обидуваат да бидат упатства. Белетристиката не е добар медиум за проповедање или за планирање. Но сепак е навистина добра за она што го нарекувавме подигање на свеста.
Во моето поле на работа – имагинативната белетристика – мислам дека имав забележлив ефект на претставувањето на родот и “расата”, поточно бојата на кожата. Кога започнав со работа на ова поле, точката на гледиште беше целосно машко-центрична и сите беа бели. Во почетокот и јас пишував така. Во научната фантастика, се вклучив на феминистичкото движење кога тоа го имаше новото будење ви доцните шеесети, раните седумдесети, кога тргнавме со пискавите Барбики и започнавме да пишуваме со женски карактери. Во фантазијата, моите херои беа обоени луѓе кога, колку што ми е мене познато, ничии други не беа. (И сепак, јас сеуште се борам секоја фантастика- корица, за да ги претставам како небели).
SiTW: Од друга страна, дали некогаш се чувствуваш притисната од “радикалната” толпа да пишуваш “пополитички” или во одредени рамки?
Урсула: Не се ставам себеси во позиција да бидам многу притисната од никого. Не припаѓам на ништо, и не се експонирам многу јавно (освен во моменти како протестни маршеви, на кои присуствувам последниов милениум). Секако, марксистите/ките ме кририкуваат што не сум марксистка, но тие ги критикуваат сите што не се марксисти/ки. А анархо-активистите/ките секогаш се надеваат дека може да станам активистка, но мислам дека и тие знаат дека би била лоша активистка, па ме пуштаат да си се вратам да пишувам она што пишувам. Џеферсон сметал дека веќе ја имаме слободата како неотуѓиво право, и дека треба само да се стремиме кон среќата. Јас мислам дека левицата е токму околу тоа, стремеж кон слободата. Но исто така мислам дека доколку вистински сакаш да се стремиш кон слободата, како уметник/чка, не можеш да се придружиш на движење кое има правила и е организирано. Во тој однос, феминимот беше во ред – највеќе се наоѓавме околу тоа дека секој/а може да биде феминист/ка на свој начин. Мировните движења, многу лабави и ад хок, беа исто добри. И можам да работам за нешта како планирано родителство или зачувување на природата, или на политичка кампања, но само површно: не можам да ја ставам својата работа директно во нивна служба, изразувајќи ги нивните цели. Таа мора да го следи сопствениот курс кон слободата.
SiTW: Дали си наишла на некои проблеми, издавајќи за светот на мејнстрим белетристиката, поради твојата политичка природа?
Урсула: Колку што знам јас, не. Можно е Чарлс Скрибнер, кој ја издаде мојата претходна книга и имаше опција да ја објави The Dispossessed, да не му се допадна затоа што не му се допаѓаше анархистичката тематика; но мислам дека едноставно сметаше дека е едно големо досадно безначајно срање и воопшто не го разбра. Побара од мене да го преполовам. Јас реков не фала, и пријатлески го раскинавме договорот, по што Harper and Row го зграпчи – тогаш, како и да е, подобри издавачи за мене. Така да не можам да кажам дека нешто сум страдала поради мојата политика. НФ и фантастиката лесно се провлекуваат, знаеш? Луѓето едноставно не бараат радикална мисла во полето кое ценетите критичари/ки го нарекуваат избегничко лигавење. Нешто од тоа е секако избегничко, но она од што бега е лигавењето на популарната белетристика и повеќето ТВ-и и филмови.
SiTW: Мислам дека многу добро ти оди презентирањето на прилично радикални концепти во приказни кои не се чинат како пропаганда. На пример, во приказната “Островска шума” во Орсиниските сказни, мислам дека ја потцени вербата на читателот/ката во идеи ако што е кодифицираниот закон.
Урсула: Ха! Тоа ме чини среќна! Таа е толку романтична приказна, никогаш не сум помислила на неа во субверзивна смисла, но секако, во право си, го прави тоа.
SiTW: Можеби грешам, но имам впечаток дека модерната фантастика/научна фантастика-култура намерно се крие од политиката повеќе од порано што беше случај. Многу магазини, на пример, потенцираат дека не се заинтересирани за дела кои се бават со политички прашања.
Урсула: Навистина? Уоу. Не можам ни да искажам колку депресивно е тоа. Сами си ја плетат жицата.
SiTW: Дали си забележала некоја промена во овој правец?
Урсула: Не барам веќе на пазарот. Веќе подолго не сум пишала кратки раскази, и ако напишев, обично мојот/та агент/ка средуваше каде да с испратат.
Но можеби ова е една од причините што повеќе не читам НФ. Ја земам книгата, па ја спуштам. Можеби веќе се предозирав од тоа. Но во последно време ми се чини скоро академска. Истата работа само некако пофенси/побогата, понакитена, по noir. Може сосема да грешам за ова.
SiTW: Можеби ја зацрта една од моите омилени кратки описи за тоа што е анархист/ка: “Оној/аа кој/а одбирајќи ја прифќа одговорноста на изборот”. Дали би се опишала себеси како анархистка?
Урсула:Не, затоа што целосно ми недостасува активистичкиот елемент, па така изгледа лажно или прелесно. Тоа е исто како кога некои белци/ки велат дека се “делумно Чироки”.
SiTW: Се надевам дека не ти пречи што многумина од нас се повикуваме на тебе, на приближно ист начин на кој се повикуваме на Толстој. (Кој верувам дека може да го цитирам тука кога вели “Анархистите/ките се во право... во се освен верувањто дека анархизмот може да се постигне пеку револуција”, иако го имам прочитано само овој негов цитат, а не и оригиналниот есеј).
Урсула: Секако дека не ми пречи! Ми значи тоа и се чувствувам недостојна.
SiTW: Кои беа твоите први допири со анархизмот?
Урсула: Кога ја добив идејата за The Dispossessed, приказната која ја смислив беше скрос погрешна, и морав да видам за што се работи и што и треба. Она што и требаше беше прво една цела година читање на сите Утопии, а потоа уште година две читање на сите анархистички автори/ки. Тоа беше мојот главен допир со анархизмот. Имав среќа: беше тешко да се дојде до такви материјали во седумдесетите - сенките на Сако и Ванцети – но имаше една ултра левичарска книжарница тука во Портланд, и ако го запознаеше добро, ти дозволуваше да ја видиш неговата фина колекција од сите стари анархистички списи, и некои од поновите, како Букчин. Така да имав добро образование.
Се најдов целосно во (пацифичкиот, ненасилниот) анархизам, како што секогаш било и со Таоизмот (поврзани се, барем по афинитет). Тоа единствениот модел на политичко размислување кое го чувствувам блиско. Во последно време исто така се повеќе се поврзува, на се поинтересен начин, со бихејвиоралната биологија и животинската психологија (Кропоткин го знаеше тоа).
SiTW: Неколку книги кои што сум ги прочитал/а или видел/а – прегледи на анархистичка историја – првата “анархистичка”литература му ја препишуваат на еден ран таоистички мислител, и вклучуваат и есеј, иако не можам за жива глава да се сетам на насловот или на авторот. Сепак мислам дека врскава е прилично интересна.
Урсула: Па делови од книгата Тао Те Чинг на Лао Цу, и делови од книгата на Чуанг Цу, која најчесто се вика по неговото име, се јасно и радикално анархистички (а Чуанг Цу е исто така и забавен, смешен). Најдобриот превод е на Бартон Вотсон. Јас напишав верзија на Лао Цу која прилично јасно го покажува анархизмот, и исто така успеав да го отстранам сексистичкиот јазик, што беше забавно (и не премногу шокантно, бидејќи старите кинези/ки генерално не го специфицирале родот). Би ти испратила копија, но ми се потрошија. Шамбала се издавачи. Тоа се двете големи имиња во “филососфскиот” таоизам (не таоистичката религија, што е сосема друга работа).
SiTW: Кога еднината “тие” ("they") испадна од пишаниот англиски јазик? Фино е да можеш да ја браниш таа пракса.
Урсула: Граматичарите/ките во 17тиот и 18тиот век, обидувајќи се некако да пресечат некој обичен пат низ џунглата на елизабетанскиот англиски јазик, регулирале многу употребни значења – вклучувајќи го и спелингот – само по себе и не е лоша идеја; но толку му се воодушевувае на латинскиот што го искористиле како нивен модел, наместо да видат како самиот англиски јазик би можел да разреши некои од овие проблеми. "The reader" илиr "A person" не се поклопува во број со "they", а во латинскиот е посебно потребно именката и глаголот да се сложуваат во бројот... па така рекле дека е потребно тоа и во англискиот. (Всушност не е секогаш така затоа што имаме и други начини да го разјасниме значењето, како со редот на зборовите, што е скоро незначајно во латинскиот). Така колоквијални употреби како "he don't" (што татко ми, професор, понекогаш го користеше) беа исфрлени од пишаниот англиски, па така е и со неодреденото "they", иако се појавува во Шекспир. Но граматичарите/ките не можеа да го извадат од говорниот јазик. Тој е совршено добро и си живее таму. “If anybody wants their icecream they better hurry up!” (“Ако некој сака сладолед подобро да побрзаат!”). Така да нема да биде некој страшен удар да се врати назад во пишаниот англиски.
Смешно е како луѓето кои најжестоко се спротиставуваат на “некоректност” како таа, скоро секогаш испаѓа дека се политички ултра десно и/или социјално нестабилни.
Извор: www.infoshop.org